Salvador Dali ve Ben…

Sabancı Müzesi  müthiş, Müze  Müdürü Nazan Ölçer  muhteşem! Yakında dev bir olay daha gerçekleştiriyorlar!  “İstanbul’da Bir Sürrealist: Salvador Dalí” başlıklı sergi,  20 Eylül’de   açılacak. Üstelik  Dalí Vakfı koleksiyonuna ait eserlerle vakıf dışında gerçekleştirilen en kapsamlı retrospektif  sergi! (“Müthiş” ve “muhteşem” sürrealistlerin bayıldığı sözcükler bilesiniz!)
Sizler bu yazıyı okuduğunuzda ben Barcelona’ya uçmakta olacağım… Nazan Ölçer  eşliğinde, sanatçının yaşamını ve eserlerini kendi topraklarında keşfetmek üzere, Akbank sponsorluğunda A&B İletişim’in yani Sibel Asna’nın  düzenlediği  İspanya  yolculuğuna katılıyorum.
Yolculuk öncesi,  Dali’nin ne dehası, ne deliliği ;  ne sanatı ne de surrealistliği… Varsa yoksa, 19 yaşım gelip dikildi karşıma!  ( Ama daha önce anlattım  / yazdım  bunu dediğimde  gazetedeki gençler bir daha, bir daha diye tempo tuttular. Ben de boyun eğiyorum işte!)

19 Yaşım merhaba!

19 yaşındayım. Paris'teyim. Gazetecilikte ilk adımlarım… Bir lokantada, deneyimli bir gazeteciyle yemek yiyorum.
Ansızın lokantadan içeri bir panter girdi. Ardından güze­lim kızlar, yakışıklı delikanlılar ve ortalarında Salvador Dali... Bir masaya yerleştiler... Artık ne yemek, ne ko­nuşmak, yalnız Dali'yi seyrediyorum. Bir ara karşımdaki gaze­teci, «Şu anda en çok ne isterdin?» diye sorduğunda, hiç dü­şünmeden «Salvador Dali'yle konuşmak» dedim...
Karşımdaki, garsonu çağırıp, kulağına bir şeyler söyledi... Garson Dali'nin masasına gidip, ona bir şeyler söy­ledi... Dali kalktı, ceketinin düğmelerini ilikleyip bi­zim masaya geldi. Elini bana uzattığında «Buyrun benimle ko­nuşmak istiyormuşsunuz» diyordu!
(Düş falan değil, gerçek! Karşımda canlı canlı  Dali, el sıkışıyoruz!)
Şey... evet... gazeteciyim... röportaj...  Ben geveliyorum…  “Yarın 11 de otele gelin!”  (Eyvah, 11 de okul var! Ders asamam!) Sonunda  randevuyu saptadık: Saat üçte Maurice Oteli.
Saat üç. Müthiş görkemli Maurice Oteli'ndeyim. Danışma­ya başvuruyorum. «Tamam Mösyö Dali sizi bekliyor. Kral dairesi.»...
Şaşaalı asansör. En üst kat. Uzun koridor. İşte kral dairesinin kapısı.
Kapının zilini çaldım. Ayak sesleri. Kapı açıldı. Ve karşımda Salvador Dali.
Aaaa! Aaaaa! Karşımda Dali, çırılçıplak! Dali, anadan doğma çıplak! Dali, tepeden tırnağa çıplak!
Çıplak ve konuşuyor: «Sizinle görüşmeyi neden kabul ettim biliyor musunuz? Çünkü hayatımda gördüğüm ilk Türk yaratık sizsi­niz ondan...”
Kapı eşiğinde, öyle,  çırılçıplak durmuş ko­nuşuyor: «Sakın kıpırdamayın. Olduğunuz yerde kalın. Türk de­nilen şeyin bana ilk görünen biçimini kafama yerleştirmek is­tiyorum!»
Ne Türklük, ne de gazetecilik düşünebildim. Buradan uzak­laşmalıyım: «Mösyö Dali, rahatsız ettim. Hoşçakalın. Allahaıs­marladık. İyi günler. Eyvallah. Ben gidiyorum.»
Koridorda uzaklaşırken arkamdan bağırıyordu: «Hani rö­portaj yapacaktınız?»
«Vazgeçtim!»
«Ama neden?»
«Halinize baksanıza! Bu kılıkta sizinle konuşamam!
Birden Dali, kendine baktı. Gülmeye başladı: «Aman tan­rım, yine giyinmeyi unutmuşum! Hemen giyiniyorum , siz buyrun salona geçin!”
Biraz sonra kral dairesinin salonunda karşılıklı oturuyoruz: Benim sararmam, kızarmam, morarmam geçmiş, o tepeden tır­nağa ipekler giyinmiş...
«Yalnız siz bana hiçbir şey sormadan önce ben size ülke­nizle ilgili bir şeyler soracağım» dediğinde, keyiflenmeye başla­mıştım bile. Kolay mı, Aslan Türk kızı, koca Salvador Dali'ye bilgi verecek. Ve ilk soru geldi:
“Sizin oralarda Sodomi durumları nasıl?”
Anlamadım. Ne durumları? Yineledi. Yine anlamadım. Bir daha, bir daha... O zaman­lar bu sözcüğün ne demek olduğunu bilmiyorum. «Son zaman­larda kafam yalnız bununla meşgul» diyerek kocaman bir re­sim defterine, kara kalemle çizdiklerini göstermeye başladı. Sayfaları çevirdikçe ve o insan ve hayvan figürlerini gördükçe, ne olabileceğini anlamaya ve yeniden renkten ren­ge girmeye başladım.
Salvador Dali benden bilgi alma umudunu yitirince, başka bir şey sormayıp, sorularımı yanıtlamaya başladı.

“Ben deliyim!”

Konuşmamız boyunca, hiç durmaksızın çikolata yedi. «Siz de yiyin! Bunlar be­dava! Lanvin çikolatalarının  reklamı için  adam­lar  bana dünyanın parasını ödediler. Paris'e her girişimde tonla çiko­lata yolluyorlar.»   Reklam filmindeki “Ben deliyim, Lanvin Çikolataları için deli oluyorum”u tekrarladı.
Verdiği yanıtlara gelince... Ne büyük bir düş kırıklığı.
«Yaşamda tek değer verdiğim şey paradır.»
«Paraya, altına ve Gala'ya taparım.»(Gala, önce  Paul Elouard’ın  sonra Dali’nin eşiydi.)
«Resim sanatında en büyük benim. Benden büyük yok!»
«Tanrının yarattığı tek dahi benim. Şimdilerde yalnız dahi değil, aynı zamanda bir ilah olduğuma inanıyorum.»
“İlk ve son sürrealist benim. Ötekiler sayılmaz…”
Bunlara benzer «evrensel gerçekler»in yanı sıra biraz Türkiye biraz resim üzerinde vecizeler paraladı. (Onlar bir başka yazıda…)
Her soruma, beni şaşırtacak, dehşete düşürecek ya da kızarıp bo­zarmama yol açacak biçimde yanıt veriyordu... Doğrusu Salva­dor Dali gibi bir kimsenin, Türkiye'den gelmiş 19 yaşında bir hatun kişiyi şaşırtması hiç de güç değildi. Çok, çok kolaydı.
Bunu kendisine söyleyince, tavrını değiştirdi. Biraz daha ciddileşti.  Birlikte fotoğraf çektirmek istediğimde, bir garson çağırıp, makinemi eline tutuşturdu.  “Sizin yanınızda en soylu pozumu takınmalıyım” diyerek poz verdi. Böylece en soylu Dali ile en şaşkın ben fotoğrafına sahip oldum…
Görüşmemizin başında, bir saatin sonunda gitmem gerektiğini söylemişti. Çünkü bir parti veriyordu… Gitmeye kalktığımda  “Düşüncemi değiştirdim. Gitmeyin, sizi de partiye davet ediyorum” dedi.   “Öğlen gördüğünüz arkadaşlarım ve birkaç kişi daha”…
O kadınların güzelliğini belirttiğimde, Salvador Dali çok güldü. “Güzel kadın mı? Ne kadını! Bu öğlen bizim masada kadın yoktu ki, onların tümü erkek!” dedi…
Şu davete kalmalı mı, kalmamalı mı? Bir türlü karar veremiyorum. Canım kalmak istiyor, kafam “sakın ha!” diyor. Sonunda karar vermemi Dali kolaylaştırdı: “Yalnız, eğer davete kalırsanız, öyle istediğiniz zaman çekip gidemezsiniz. Bizde kuraldır parti sona erinceye dek bizimle kalacaksınız.”
“O zaman izninizle...”
Salvador Dali’ye bana ayırdığı süre için çok çok teşekkür edip yanından ayrılırken kafamda  şu düşünce vardı: Bu sanatçıların  sağı solu belli mi oluyor! En iyisi ben bir an önce sanatla  ilgilenmekten  vazgeçeyim!

Cumhuriyet- 25 Temmuz 2008