Evet, Dali İstanbul’da!

Evet,  Salvador Dali İstanbul’da! “Evet”, vurgusuyla, bu retrospektif serginin çooooook geniş kapsamlı olduğunu ve  Dali’nin bütünselliğini, yarattığı dünyayı  ve eserini bir bütün olarak bize sunduğunu vurgulamak istedim!

Sabancı Müzesi büyük bir iş başardı. Bugüne dek İspanya dışında açılmış en büyük ve en kapsamlı sergiyi  İstanbul’da açtı. Dile kolay,  400’lere ulaşan  parça, eser, belge….  Gerek Müzeye gerek Müze müdürü Nazan Ölçer’e  hayranlığımı daha önce de belirtmiştim. Bu kez, sergiyi  tüm ayrıntılarıyla dolaşıp gördükten sonra  kocaman bir teşekkürü    Metin Deniz’e borç biliyorum. 

Daha Müzenin bahçesine  girdiğiniz andan başlayarak Metin Deniz’in düzenlemesiyle  kendinizi Dali’nin doğduğu kasaba Figueres’deki tiyatro müzesinin  büyülü dünyasının içinde buluyorsunuz… (Kulenin tepesindeki yumurtalara,  sizi karşılayan salonun döşemelerine,  müzeye giriş koridorlarında duvar boyu  kabartma ekmek(!) motiflerine dikkat! )  Metin Deniz’in tiyatro tutkusuyla Dali’nin “oyun” tutkusu mutlu bir buluşma gerçekleştirmiş!

Sergide şu var, bu var,  şu şu şu evreleri , dönemleri sunuluyor demeyeceğim;   kronolojik ya da tematik ayrıntılara   girmeyeceğim!  Birkaç ipucu vermekle yetineceğim:

-Sergiyi mutlak görün! Ayağınıza gelen nimetten yararlanın.  

-Giriş bölümünde  yaşam öyküsüyle dünya olaylarının , en telegrafik biçimde , kısa ve özlü verildiği  bölümde oyalanın, sonra gereceğiniz  eserlerden daha çok keyif almanın yolu bu.

-Dikkat ! Dali’nin yaşam öyküsüne ya da “çılgınlıklarına” saplanıp,  “deliliğinin” daha doğrusu “ilginçliğinin”  , eserlerin, yaratıcılığının  önüne geçmesine izin vermeyin!

-Ama Salvador Dali’nin yaşamını bilirseniz, eserlerini “keşfetmek” daha keyifli olur.  Çünkü bütün o resmettiklerini “rüyasında” görmedi, yaşamından , deneyimlerinden kurguladı! 

-Dali, resim, yazı,  dergicilik, tiyatro, opera, bale, sahne tasarımı, mimari, illüstrasyon ( Dante’nin “İlahi Komedya” ve Cervantes’in “Mancha’lı Don Quijote” eserleri için yaptıkları)   sinema , grafik, tümü üzerine çalıştı. Resimdeki ustalığı öteki alanlardaki başarısını gölgelemiş olabilir.  Ama bütün bu alanlarda  hep  Dali’ce var oldu  ; “bütüncül sanat”a ulaşmak için sürekli kendini yeniledi ve yeniyi aradı Salvador Dali.  Bu sergide bunu muhteşem bir biçimde görebilirsiniz.

-Tüm önyargılardan sıyrılıp,  sanki ilk kez  karşılaşıyormuşsunuz gibi bakmaya çalışın sanatçının eserlerine de, yaşamına da. Yarım kalmış bir mektup, Lorca’nın bir tümcesi, “Endülüs Köpeği”nin bir imgesi  size yeni ufuklar açabilir…

- Sergiyi görün ki, günümüzde “popüler kültür” diye size yutturmaya çalışılanların  kültürle ilgisi olmadığını kavrayın. Salvador Dali, popüler kültüre yönelirken yaratıcılıktan güç alıyordu, yaratıcılığın sınırlarını zorluyor ve önünde yeni yollar açıyordu. 

-Sergi boyunca oynatılacak filmler, verilecek konferanslar (Dali ve Kitle Kültürü, Yazar olarak Dali,  Gerçeküstücülük ve  Dali,  Dali ve Sinema, Dali ve Mimarlık, vb.) çocuklar için atölyeler , bu dev sergşinin ayrılmaz parçaları ve kolay rastlanmayan nimetler… Bu nimetlerden yararlanın.

-Daha dört ay var sergiyi  nasılsa görürüm demeyin sakın. Zaman, Dali tablolarındaki gibi kanatlı, uçup gidiverir, ne zaman bitti diye şaşakalıverirsiniz! 

“İstanbul’da bir Sürrealist: Salvador Dali “ sergisi 20 Ocak’a dek sürecek.

Akbank’ın 60. yıldönümü, Gala-Salvador Dali Vakfı’nın çabaları, Nazan Ölçer’ün azmi , Metin Deniz’in ustalığının bir araya gelmesi,  hem Dali’nin, hem de bizim mutluluğumuz!

Cumhuriyet- 21 Eylül 2008