Açılış kutlamaları Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası ve Fazıl Say’dan...

Salzburg Festivali 90 Yaşında...

Dünyanın en önemli, en köklü ve en nitelikli festivallerinden biri Salzburg Festivali bu yıl 90. Yıldönümünü kutluyor.

İki gün sonra, Pazar günü “Açılış Kutlamaları”nı başlatacak olan ise Fazıl Say ve Şef Sascha Goetzel yönetiminde Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası...

Kültürel kalkınmasız gelişme olmayacağının bilincinde bir festival:

"Teatro a Corte"

Yalnızca sanayi aracılığıyla zenginleşmeyi  ne kendilerine ne de güzelim kentin onuruna yedirememiş Torino’lular.  Kültürel kalkınma olmadan gelişme olmayacağının bilinciyle, Torino Tiyatro Festivali’ni kurmuşlar.  Bu uluslar arası festivalin özelliği birbirinden çok farklı disiplinleri bir araya getirmesi, sınırları zorlaması, yeni bir dil arayışına girmesi...

Sevgili Füsun Akatlı

Sevgili Füsun,

Küba’dayız. Birkaç ay önce… Nâzım Hikmet’in yaşgününü kutluyoruz… Kâh onun türkülerini söylüyoruz birbirimize sarılarak ve gözlerimiz yaşararak, kâh salsa ritmini yakalıyoruz…

Çağdaş operada etkili bir çalışma:

"Duvara Karşı.."

Bütün bir kışı AKM’nin terk edilişine, yalnızlığına, yoksunluğuna, ah vah etmekle geçiren 2010 Avrupa kültür başkentimiz İstanbul’un, yeni doğan festivali dolu dizgin devam etmekte… Uluslararası Birinci İstanbul Opera Festivali’nden söz ediyorum

35 aydının diri diri yakılması 17 yıl önceydi. Sanki dündü. Sanki bugün… Çünkü:

Madımak katliamı devam ediyor…

Sevgili Asım Bezirci, Metin Altıok, Behçet Aysan, Uğur Kaynar… Sevgili Nesimi Çimen… Sevgili Muhsin Akarsu, Hasret Gültekin, Mehmet Atay, Sevgili Asaf Koçak… Ve adlarınızı bilmesem de, tanımasam da, her daim içimizde yeniden yeniden kanayan güller gibi açan sevgili 35 insan… Aydındınız, sanatçıydınız, yazar çizerdiniz, emekçiydiniz, insandınız… Çocuktunuz, gençtiniz, yaşlıydınız…

Bir Festival Yaratmak…

Dünyanın en zor işidir uluslararası bir festival yaratmak ve onu sürdürmek…

Festivaller önce düşlerde yaratılır, düşlerde “pişirilir”, düşlerde “demlendirilir”… Düşlerle gerçekler arasındaki uzun yol kısaltılmaya çalışılır. İkisi arasındaki yol boyunca olanaksızlıklar olanağa, olmazlar olura dönüştürülür… Kimi zaman düşlerde ödün verilir, kimi zaman gerçeklerin sınırları zorlanır… İşin ekonomisiyle politikası, yaratıcılığıyla uygulaması bir araya getirilmeye çalışılır…

Sevgili İlhan Ağabey

Sevgili İlhan Ağabey,

Kaç gündür seni konuşuyor, seni yazıyor, seni okuyor, seni düşünüyoruz… Seni yaşıyoruz, seni özlüyoruz…

Türkiye’nin her köşe bucağından, birbirinden çok farklı insanlar, özenle seçtikleri sıcacık sözcüklerle bize yeniden yeniden seni anlatıyor, sözcüklerle bizleri sarıp sarmalıyor, sözcüklerle acımızı hafifletmeye çalışıyor. Yaşamlarında bir kez seninle karşılaşmamış olsalar bile, seni tanıyorlar.

DÜŞÜNCE USTASI... SÖZ USTASI... YAZI USTASI...

İlhan Selçuk’tan okumalar

Günlerdir, İlhan Ağabey’in düşüncelerini, dik duruşunu, dünya görüşünü, ilkelerini, ideallerini, mücadelesini yazıyoruz, okuyoruz… Ben bugün, bütün bunlardan ayrı düşmeyen, düşüncelerini ve duygularını ifade ediş biçimine, onun söz ve yazı ustalığına dikkatinizi çekmek istedim… Tüm alıntılar “Japon Gülü” kitabındandır:

Kendi geçen yıl aramızdan ayrıldı, eseri dünyayı fetediyor:

PİNA BAUCH’UN İSTANBUL’U…

Pina Bauch, dünyanın önde gelen yaratıcılarından biriydi. "Dans Tiyatrosu" kavramını yaratan, yaygınlaştıran, bu alanda çığır açan bir sanatçıydı...  Onu geçen yıl sonsuzluğa uğurladık.

Pina Bauch’suz bir Pina Bauch eseri,”Nefes”, önümüzdeki günlerde(22-23-24 Haziran’da)  İstanbul 2010 çerçevesinde İstanbul’da seyirciyle buluşacak...  Üstelik herhangi bir eser değil bu. Pina Bauch’un  İstanbul’da yarattığı, İstanbul’dan ilham alarak, İstanbul  için yarattığı bir eser.

Rotamız Uygarlık Olabilirdi…

Rotamız uygarlık olabilirdi… Rotamız uygarlık olabilirdi…. Rotamız uygarlık olabilirdi… 

Bir yanda  Lang Lang’ın piyanosunu dinliyorum, bir yandan   içimde bu sözcükler dönüp duruyor…

Rotamız… rotamız… rotamız… Benim bildiğim rotamız, Cumhuriyet kuruldu kurulalı “Muasır medeniyetler”di… Avrupa Birliği’ydi…

'Yaşamak, İnsan Kalarak...'

Yaşamak bu yangın yerinde /Her gün yeniden ölerek

Zalimin elinde tutsak /Cahile kurban olarak

Savunmak gerçeği, çoğu kez /Yalnızlığını bilerek

Korkağı, döneği, suskunu/ Görüp de öfkeyle dolarak

Gülümsemeye Deva Açan... Eleştiriyi Baş Tacı Eden...

Sergiyi gezerken, bütün o karikatürleri tek tek incelerken, yalnız benim değil, herkesin ama herkesin yüreğinden aynı duygular geçiyor, ağızlardan aynı sözcükler dökülüyordu:

"Bir de bugünkü duruma bak! Bugün başımızdakinin, eleştiriye, karikatüre, gülümsemeye tahammülü yok! Karikatüristlere dava açıp duruyor!"

'Sutra': Ruh ve bedenin uyumu...

Dünyanın çağdaş dans mabetlerinden biri olan Londra’daki Sadler’s Wells Tiyatrosu’nda, bundan iki yıl önce “Sutra” adlı temsil ilk kez gösterildiğinde, anımsıyorum yer yerinden oynamıştı.O gün bugün, Avrupa’nın tüm anlı şanlı festivallerini dolaşan eser, 2009’da Avrupa’nın önde gelen “Balet-Tanz” dergisi tarafından yılın olayı seçildi. İstanbul Uluslararası Tiyatro Festivali’nde verdikleri iki temsille İstanbul izleyicisini de büyüledi.

Umutlar Yeşerirken...

Torunlarımdan biriyle şöyle bir anım var:

Maya, 3 ya da 4 yaşında... Onu denize sokuyorum. Kucağıma sımsıkı yapışmış, kollarıyla boynuma sarılmış. Bir yandan bana “Bırak beni”, “Bırak beni” diyor, öte yandan gözleriyle “sakın bırakma” der gibi... Hem tek başına yüzmek istiyor, hem batacağından korkuyor... Her “Bırak beni”de kolları biraz daha gevşiyor. Boynumdan, omuzlarıma, derken dirseklerime, derken bileklerime kayıyor.

İstanbul’dan farklı bir “Elektra” oyunu geçti…

Minimalist Japon Estetiği…

Tiyatro sanatının, önünde sonunda,  ardı kesilmeyen, sonu gelmeyen, binlerce milyonlarca olasılık arasından yapılan seçimlerin bir araya gelmesiyle oluştuğunun ilginç örneklerinden biriydi “Elektra” oyunu…

Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nde iki olay oyun: 'Şeytani Komedya' ve 'Dava'

Tiyatro yapmanın binlerce ve binlerce yolu olduğunu Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali, her seferinde bana yeniden anımsatıyor. Tam artık tiyatroda beni hiçbir şey şaşırtamaz derken, "Güm!" yeniden sarsılıyorum! Geçen hafta izlediğim iki yabancı oyundan söz etmek istiyorum

En Büyük ahlaksızlık kameranın önünde değil arkasında!

Başlık yeterli değil, biliyorum. Çok daha ağır sözcükler kullanmak gerek. Küfüre girer diye kullanamadım.

Nesrin Baytok’a, Olcay Baykal’a ve iki ailenin çocuklarına yapılan aşağılık, iğrenç alçak rezillikten söz ediyorum. İktidar ve muhalefetteki , medyadaki ve televizyonlardaki, partili partisiz tüm herifler ve “kadın olmayı” bilememiş kimi kadınlar, kadınları ve çocukları linç ettiler!

Expo 2010–Çin Halk Cumhuriyeti'nin bu muhteşem gösterisine düş gücü egemen!

"Şang-Hay büyük bir limandır/ Beyazların gemileri kocamandır/ Sarıların kayıkları küçücük. / Kızıl saçlı bir çocuğa gebe Şang-Hay! Vay vaaay! Ne acaip yer be Şang-Hay!"

Uygarlıklar çatışması… Endüstri rekabeti, teknoloji zaferleri, silahlanma yarışları… Sesten daha hızlı akıp giden görüntüler… Minimini bir “cip”e sığdırılan yeryüzünün tüm bilgisi, yeryüzünün tüm becerisi… Bilgisayarların, robotların gelişimi, daha çok, daha daha çok gelişimi…

TüYAP KİTAP FUARI… GENÇ SOLİSTLER YARIŞMASI…

TÜYAP 15. İzmir Kitap Fuarı cıvıl cıvıldı. Bir çarşamba günüydü. Kitaplarla haşır neşir olmaya, yazarlarla konuşmaya gelenlerin büyük bir bölümü öğrencilerdi. Meraklıydılar, heyecanlıydılar. Bir sorunun yanıtını beklemeden, bir sonraki soruya geçmenin sabırsızlığı içindeydiler...

Bu ülkenin bir avuç aydınlık insanları, oyuna gelmeyin...

1987 yılında Almanya’ya öğrenci olarak gittiğimde, her seferinde şaşırtan, yıldıran ve mahcup eden o tuhaf sorgulama karşıma çıkmaktaydı: “Türkiye’de piyano var mı?”…

Meğer çevrede ne çok Kozan hayranı varmış! Geçen pazar Kozan’a ilişkin “Fellini ve Kusturica çok kıskanacaktı...” başlıklı yazıma birbirinden keyifli tepkiler geldi. Elbet Kozan’a kaledeki o nikâh töreni için gitmemiştim. “Çukurova Sanat Günleri” çerçevesinde Adana ve Kozan’da birer konuşma yapmaya gitmiştim. Sözü Kozan’dan alıp Çukurova Sanat Günleri’ne geçmeden sinema ve televizyon filmleri, dizi çekenlere seslenmek istiyorum: Kozan’ı görün!.. Restore edilmeye başlanan konakları, arastası, ağları, bahçeleri, kaleleri, kuleleriyle doğal bir plato, harika bir film seti olabilir. Benden söylemesi...

Onu dünyaya belki de en çok tanıtan, “Shine” adlı film (1966) oldu. Scott Hicks’in yönettiği ve Geoffrey Rushl’e en iyi erkek oyuncu Oscar’ını kazandıran film… Avustralyalı piyanist David Helfgott’tan söz ediyorum. O İstanbul’u, İstanbul onu çok sevdi. 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti ev sahipliğinde, Aya İrini’de, Lütfi Kırdar’da verdiği konserlerle İstanbullu müzikseverleri büyüledi…

Uluslararası İstanbul Film Festivali müthiş coşkusu, çarpıcı, şaşırtıcı, olağanüstü, sıradan ve görkemli filmleriyle… İnsanı büyüleyen, şaşırtan, gülümseten, kahreden, öfkelendiren, isyana teşvik eden, bilgilendiren, insanın filmleriyle… Antidepresan “ilaç”larıyla, mayınlı alanları, bağımsızlık ve özgürlük savaşlarıyla… Anılarla beslenen, umutlarla desteklenen, tartışmalarla zenginleşen sohbetlerle… Ama en çok, en çok, sokaklara taşan her yaştan “gençlerin” tam bir şölen havasını yaşamaları ve yaşatmalarıyla sürüyor…

İki gencin Tülay German belgeseli dünle bugünü buluşturuyor:

Gözyaşlarıyla, canı gönülden gülümseme arasında… Hüzünle, sevinç arasında… Anımsamakla, düş kurmak arasında... Baskıyı, tehdidi sıkışan yüreğimde hissetmekle, sonsuz özgürlüğe kanat çırpmış olmak arasında… Kavuşmakla, özlem arasında… Geçmişle, bugün ve yarın arasında… İşte bütün bunlar arasında gidip geldim, gidip geldim film boyunca…

Erkenden çiçek açmış erik ağaçları gibi, “Yaşasın! Bahar geldi” der gibi kucaklayıverdi beni Ferzan Özpetek’in “Serseri Mayınlar” filmi. Geçen hafta Sungu Çapan’ın “Devlet bakanına salık verilir” başlıklı yazısında okumuştunuz filmin ayrıntılarını… Tekrara düşmeden, vurgulamak istediklerimi sıralıyorum:

Kısaca “Oscar” diye bilinen “Akademi Ödülleri”nde, yalnız sinema tarihinin değil, tarihin “makus talihi” bu yıl tersine döndü. Ve nihayet, evet nihayet bir kadın yönetmene Kathryn Bigelow’ya en iyi yönetmen ödülü verildi. Seksen iki yıllık Oscar tarihinde bu ödüle aday gösterilen dördüncü kadın yönetmendi...

Seni içeri tıktıklarından beri dünya kendi ekseni çevresinde 381 kez döndü; güneşin çevresindeki o çoook geniş yörünge üzerindeki ilk turunu da  iki hafta önce tamamladı…

Elimizdeki değerlerin değerini bilmemek gibi bir huyumuz var. Son iki haftadır Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi’nden çalınan eserleri okudukça; bilinçsizliği, bilgisizliği, denetimsizliği gördükçe, bir kez daha cehaletin sanki toplumun ve yaşamın her alanını ele geçirdiğine inanır oluyorum. Geleceğimizden endişe duyuyorum.

Üzerinden üç gün geçti, hala rüyada gibiyim. Konserin sonunda salonun ayağa fırlaması gözümün önünde. O dinmeyen alkış tufanı kulaklarımdan gitmiyor. Hala RUHR 2010 “Avrupa Kültür Başkenti” olma onurunu Fazıl Say’la yaşamayı seçmiş olmasını kıskanıp duruyorum…

Sevgili Okurlar, siz bu yazıyı okuduğunuzda ben Almanya’da olacağım. Fazıl Say’ın bestelediği “İstanbul Senfonisi”nin dün akşam Dortmund Konzerthaus’da yapılan dünya prömiyerini, şef Howard Griffiths’in yönettiği WDR Köln Senfoni Orkestrası’nın yorumuyla dinlemiş olacağım… Ama şimdi İstanbul’dayım ve henüz “İstanbul Senfonisi”ni dinlemedim. Benim için “şimdi” (dünkü) cumartesi sabahı, güneş birazdan doğacak ve bu yazıyı bitirip Duesseldorf uçağına yetişeceğim…

Çizgiye adanmış tüm bir yaşam... Yalnız çizgiye değil... İnsanı insan yapan değerlere adanmış bir yaşam...

Müjdat Gezen, bu ülkenin en sevilen sanatçılarından biri. Aynı zamanda en çok örnek alınması gereken sanatçılardan biri...

Ne zamandır dünyanın mimari şaheserlerinden biri olduğunu duyduğum, okuduğum Doha’daki İslam Eserleri Müzesi’ni görebilmek için yanıp tutuşuyordum. Bundan bir süre önce Katar Havayolları’yla Uzakdoğu’ya yolculuk ederken Doha’da uçak transferi sırasında 24 saati aşmamak koşuluyla konaklayabileceğimi öğrenince aradığım fırsatı yakalamış oldum.

Eduardo Galeano… Benim âşık olduğum yazarlardan biri… Uzunca bir aradan sonra Türkiye’de yeni kitabı “Aynalar” Sel Yayıncılık tarafından geçen yılın sonunda yayımlandı. (Türkçesi: Süleyman Doğru) Ha bugün ha yarın yazmalıyım derken aradan koca iki ay geçti. Ancak iki aydır içim her daraldığında yeniden dönüp okumaktan da vazgeçmedim!

Birkaç gün gazete okumadan, haber dinlemeden yaşamı sürdürüp, sonra haberlere boğulmak, korkunç bir işkenceye dönüşebiliyor. Bana da öyle oldu… Birkaç gün Paris’te sadece tiyatroya odaklanmıştım ki dönüşte güüüümmmm!

Paris’in orta yerinde Odeon Tiyatrosu... Taa 16. Louis’den beri, 1780’lerden beri orada duruyor. Marie Antoinette döneminde “Kraliçe’nin tiyatrosu” dense de, adı hep Odeon Tiyatrosu. Sarah Bernhardt orada seyirciyi büyülemiş...

Geçen yıldı. “Benim babam bir kahramandı” dedi içlerinden biri. Bir araya geldiler. O baba, benim arkadaşımdı, adı Ümit Kaftancıoğlu’ydu… Gazeteciliği bana öğretendi, adı Abdi İpekçi… Hayran olduğum meslektaşımdı, adı Uğur Mumcu…

Sevgili okurlar, Nâzım’la Küba’da dizisine bunca güzel mektup geleceğini bilseydim, dört değil, kırk dört gün sürdürürdüm yazıları...

“Nâzım Hikmet’e o mutluluğu yaşatan, onu Küba’ya davet eden Küba’nın ulusal şairi Nicolas Guillen’in tek şiirine yer vermediniz. Biraz ayıp olmadı mı?”

Devrim coşkusu bugün de sürüyor Küba’da… Devrim karşıtlarını ise göremiyoruz, duyamıyoruz…

Cienfuegos, Trinidad, Santa Clara ve Havana… Küba’da bir kentten ötekine özel otobüsümüzle gidiyoruz. Yol boyunca kâh rehberlerimiz Emanuel ve Haluk’u, kâh birbirimizi dinliyoruz.

Che’nin kenti Santa Clara’ya ilerliyor otobüsümüz. Küba’da yaşayan her insanın kalbinin yarısı burada yatıyor!

Artık Havana’dayız. Bir yandan tören için hazırlıklar, öte yandan kentin her yanını görme, görebilme telaşı...

Her şey heykeltıraş Mehmet Aksoy’un o muhteşem heykeliyle başladı. Demir parmaklıklar arkasında bile hiç sönmeyen umudu, hiç eksilmeyen yaratıcı gücü ve özgürlüğe uzanışı vurgulayan Nâzım Hikmet heykeliyle...

İstiklal Caddesinde 1800’lerin son çeyreğinde bir Fransız mimar tarafından yapıldığı için “Fransız Apartmanı” diye bilinen o görkemli binaya, Asım Kocabıyık iyi ki gönül verip zamanında satın almış. Asım Bey’in kızı ve Borusan Kültür Sanat’ın Yönetim Kurulu Başkanı Zeynep Hamedi, iyi ki babasını ikna edip orayı bir müzikevine dönüştürmeyi aklına koymuş. İyi ki restorasyon işini Mimar Gökhan Avcıoğlu üstlenmiş!

Birkaç gün önce (3 Ocak 2010) İngiliz The Observer gazetesinde bir yazı yayınlandı. Başlık: “İstanbul: Boğaz Kıyısında Sultanlar ve Alışveriş…” Alt başlık ise şöyle: “Kıtalar ve İnançlar arasında dengede duran İstanbul, 2010 Yılının Avrupa Kültür Başkenti ve bu yıl mutlak görülmesi gereken bir kent.”

Sevgili okurlar, Bodrum’da olma nedenim, “Cumhuriyet Yazarları Bodrum’da” etkinliğine katılmak. Anımsayacaksınız, size daha önce Bodrum’un orta yerinde açılan Bâb-ı Âli Kitabevi’nden söz etmiştim. Hani evlere pizza servisi yapar gibi kitap servisi yapan kitabevi...

1 Ocak 2010... Yılın ilk günü. Yeni bir başlangıç... İnsan inanmak istiyor bu “yeni bir başlangıç” düşüncesine... İnanmak istiyoruz sanki tüm kötülüklerin, haksızlıkların, yoklukların, yoksullukların, ayırımcılığın biteceğine... Yarının dünün bir devamı olduğunu bile bile, inanmak istiyoruz şiddetin gerileyeceğine...

Sevgili Zeki Ökten, eğer birkaç gün önce orada, o cami avlusunda olsaydın, adım gibi biliyorum, saklanacak yer arardın... Sen aramızdan gittikten sonra arkandan yazılanları okusaydın, söylenenleri duysaydın, fena halde utanır, sıkılır, “Yok canım, abartıyorsunuz” der, saklanacak, gizlenecek yer arar, hepimizden köşe bucak kaçardın!

Tam bugünkü yazımı bitirmiştim ki, bir ölüm haberi daha geldi. Tiyatro sanatımızın duayeni, bütün bir yaşamı tiyatroya adamış Cüneyt Gökçer... Yönetmen, oyuncu, hoca... Sahnelediği oyunlar, operalarla, oynadığı rollerle, üstlendiği görevlerle, yetiştirdiği öğrencilerle, tiyatro tarihimize geçmiş sanatçı.

Aliiiiiiiiiiii! Yapmayacaktın bunu! Olmadı! Tedaviye ne güzel yanıt veriyordu o koca bedenin! Atlattın o rezil hastalığı da, bir minicik kan pıhtısına, kalbine yenildin! Eşşşek Ali!

Sahne karanlık. Sahne sonsuzluk. Sahne şimdi, burası...

Sahneye bakıyorum: Karanlığın içinde önce yerdeki kırmızı çizgileri görüyorum. Işıklı kırmızı bantlar... Kırmızı çizgiler, sahneyi bölüyor, parçalıyor, sınırları belirliyor. Kırmızı çizgiler, sahnedeki dayatmalar olmasın sakın? Sahnede 12 dansçı...

Haberini bu sayfalarda daha önce okudunuz. Ayazağa Kültür Merkezi en sonunda, kaybolan yıllar, kaybolan emekler, kaybolan değerler sonrasında nihayet yeniden ele alınıyor. Kültür Bakanı Ertuğrul Günay, bu inşaatın yeniden ele alındığını ve bir yıl içinde bitirileceğini müjdeliyordu.

Dün gece rüyamda uzayda bir yolculuğa çıkmıştım. Çok heyecanlıydı. Muhteşem güzellikler vardı... Ama yeryüzünde hayatı karartan tüm sorunlar da uzaya taşınmıştı. Yoksulluk, baskı, şiddet ve ayrımcılık... Orada da dipsiz kuyulara düşmekle sonsuzluğa kanat çırpmak arasında gidip geliyordum...

Bir değil, üç değil, beş değil, altmış, yetmiş değil… Tam 259 gün sonra Mustafa Balbay ilk kez mahkeme heyetinin karşısında, savunmasını yapıyor. Aylardır aleyhinde manşetlerden suçlamaları yapan yandaş medyanın manşetlerine şimdi de bakıyorum: Tısss.

Okullara, eğitim kurumlarına konuşma yapmaya gittiğimde, öğretmenler, müdürler hep önceden tembih ederler. Amman politik konulara girmeyin diye… Bu kez öyle bir şey olmadı. Sohbet konumuz, “Sanat Neye Yarar”dı. Yani “Nasıl insan olunur”du… Baktım oradan başlamışız, “Kürt açılımı”na, barış eğitimine gelmişiz…

Anımsayacaksınız: Fransa’da Türkiye Mevsimi programında ekim ayı içinde Eiffel Kulesi’nin kırmızı beyaz ışıklarla donatılması vardı. Aynı günlerde Grand Palais’de o muhteşem “Bizans’tan İstanbul’a: İki Kıtanın Limanı” sergisinin açılışı vardı. Ve Petit Palais’de Şirin Pancaroğlu ve arkadaşlarının “Padişahların Arpları” konseri vardı. İşte o günlerde sayıları elliyi bulan bir gazeteci ordusu Türkiye’den Paris’e gitmişti. Cumhurbaşkanı uçağıyla giden çoook önemli gazetecilerden tutun, kendileri “star” olan televizyon gazetecileri ya da sıradan muhabirler, yazarlar… Her türden bir dolu gazeteci… Sonraki günlerde boşuna bekledim biri şu konserden söz etsin diye… Dedim ya boşuna! Yok saydılar.

İki gün önce 10 Kasım’da ülkemizin belli başlı tiyatro sanatçılarıyla birlikte Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin (ÇYDD) Şişhane’deki Genel Merkezi’ne ziyarete gittik. Desteğimizi belirttik, içimizden üye olmayanlar, derneğe üye oldular, ileriye dönük ortak projelerin tohumlarını attık. Eğitime katkıda bulunmak amacını güden bu eylem, “Bir tuğla da sen koy” başlığını taşıyordu. Çağdaş toplumun çağdaş eğitimle yaratılabileceğine inananların güçbirliğini yaşamak etkileyiciydi.

Türkan Saylan’ın içindeki çocuğu, saflığı, romantizmi yücelten ‘Türkan’... Ayşe Kulin’in su gibi akan dilinden ‘Türkan’ı okurken, 70’lerden beri tanıdığım Türkan Saylan’ın sanki sesini duyuyordum.

TÜYAP Kitap Fuarı kent merkezine uzak olmasına uzak ama, bir kez oraya vardınız mı, tadına doyulmuyor, insan çıkmak istemiyor... İşte orada bir günden notlar:

Bilmez değilim önce kitap değil, söz vardı… Ancak dün gazetemizin “Kitap” ekinin sayfalarını çevirirken, sabırsızlığımı ve coşkumu denetlemekte güçlük çekerken, bugüne dek okumuş olduğum, okumam gereken, okumak istediğim yeryüzünün tüm kitaplarını yüreğimden geçirirken, çevremde ve başımın üstüne hep bu tümce uçuşuyordu: Önce kitap vardı… Önce kitap vardı… Ben de yakaladım o tümceyi aldım başlığa koydum.

Gerilen sinirler… Giderek ayrışan toplum… Tarafların her gün biraz daha uçlara sürüklenmesi…
Irkçı zihniyetin körüklenmesi… Türk milliyetçiliğinin de, Kürt milliyetçiliğinin de kitle iletişim araçları marifetiyle tırmandırılması… Kin, öfke, nefret, intikam duygularının kışkırtılması…

Pablo Neruda ve  Bedri Rahmi Eyüboğlu  karşılaştılar. Önce Bedri Rahmi, koca ellerini , kollarını ardına dek kocaman açıp "Saluto Hombre" diye seslendi. Derken Neruda yaklaştı ve "Merhaba Reis" diye yanıt verdi.

Memleketimden Utanç Manzaraları

Siz hiç kitapların ağladığını duydunuz mu? Raflardan düşüp parçalanırken, sayfaları kopup yırtılırken? Yasaklanırken, yakılırken? Evlerden toplanıp, torbalara tıkıştırılıp karakollara götürülürken? Bağlanıp, depolara yığılırken? "Suç aleti" olarak ekranlarda teşhir edilirken? Postallar, çizmeler altında ezilip can çekişirken? Kitapların canları yanarken?

Düş kırıklıkları … Fay kırıkları …

Türkiye'den birkaç gün uzaklaşıp, o süre boyunca gazete okumamak, haber dinlememek, dönüşte çok ciddi travmalara yol açabiliyor.

Bana da öyle oldu. İtalya'da iki opera festivaline gitmiştim. Dönüşte uçakta tüm gazeteleri kucağıma aldığımda , sanki hiç gitmemiş gibiydim. Aynı haberleri , aynı yorumları okuyordum.

THY ya da Gösterişle nitelik arasındaki fark…

İki gün önce sizlerle paylaştığım İtalya'daki Rossini Festivali'ne ulaşıncaya dek başıma gelenleri bir "Opera Bufa" ya da bir fars ya da bir "Commedia dell'Arte" biçiminde anlatıp sizleri gülümsetmeye niyetliydim.

Tiyatrocularla operacılar savaşı

Yaz aylarında İtalya'nın hemen hemen tüm kentleri büyülü bir festival alanına dönüşüyor. Spoleto, Verona gibi anlı şanlı şölenlerden, en ufak kasabalara dek uzanan bir zincirin halkaları… Bunlar arasında Pesaro'daki Rossini Festivali'nin çok ayrı bir yeri var.

"Bir Göz Kırpışta: Rumi"

Robert Wilson ile Kudsi Ergüner'in işbirliğiyle, Gelenekle Çağdaş Sanatın mutlu buluşması...

Dansın "Einstein"ı artık yok...

Merce Cunningham modern dansı "modernleştiren" , düşünceyle buluşturan isimdi.

Geçen yüzyılın sonunda, bu yüzyılın başında İsodora Duncan , bale pabuçlarını bir yana fırlatıp, sahnede çıplak ayakla dans etmeye başladığında , 19. Yüzyılın klasik balesine meydan okuyor ve ardından bir kapı aralıyordu...

"Evet ama"… "Ancak…" demeden…

Vakit Gazete'sinin hedef göstermesi üzerine İdil Biret Konserine yapılan o dehşet verici saldırı üzerine  düşüncelerimi üç gün boyunca yazdım.  Başkalarının yazdıklarını da okudum.  Hala beni çok, hem de çok tedirgin eden bir durum var.     

İdil Biret Konserine Saldırı

Sanki olacakları önceden görmüş gibiydim. İşte konser öncesinde yazdığım ve 12 Temmuzda Cumhuriyet'te yayınlanan yazım…      

Yüzümüze kim ayna tutacak?

Modern Dans'ın en özgün, en etkin  yaratıcısı Pina Bausch  artık yok.Haber acımasızdı:  Pina Bausch öldü. Kanser olduğu açıklandıktan beş gün sonra… 68 Yaşında…       

Yaşar Kemal ve İdil Biret …

Boğaziçi Üniversitesi'ndeki fahri doktora töreninde sahnede iki destan:
Haftanın ilk günü Boğaziçi Üniversitesi Yaşar Kemal'e "fahri Doktora" unvanı verdi. Haberini gördünüz okudunuz. Ben hala o törenin büyüsüyle yaşıyorum… Keşke, keşke bu gazetenin tüm okurları o törende bulunabilseydi, o törende Yaşar Kemal'in yaptığı konuşmayı, İdil Biret'in çaldığı Wagner'in "Tannhauser Uvertürü"nü dinleyebilseydi…          

Nasıl bir gelecek ?

Bu sayfadaki fotoğrafı İstanbul'un çeşitli caddelerinde  belki gördünüz görüyorsunuz, belki de hiç fark etmediniz…  Ben gördüğüm ilk günden beri durup hayran hayran seyrediyorum. Dahası gördükçe mutlu oluyorum, içim ısınıyor, bir süreliğine yaşamakta olduğumuz tüm olumsuzlukları unutuyorum. Bakıp gülümsüyorum ve yoluma gülümseyerek devam ediyorum.

Kalp atışlarını duydunuz mu?

Tokmak davula vuruyordu. Yeryüzünün tüm duyguları içime akıyordu… Tokmak davula vuruyordu. Belgeler havada uçuşuyordu. Sahte -gerçek, sahte-gerçek…Tokmak davula vuruyordu, cemaat üyeleri "ben mazlumum , ben masumum, ben mağdurum, tu kaka STK bana darbe yapacak" diye beynime  vuruyordu…

"Oha!" dedirten tepkiler…

Önce inanamadım!  Olamaz, bu kadarı da olmaz dedim. Herhalde ben yanlış okudum, ben yanlış duydum ya da duyduğumu okuduğumu anlamadım dedim.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin geçen hafta içinde aldığı karara değil , bu karar karşısında hükümetin takındığı tavra, gösterdiği tepkilere inanamadım!  Sonra kendime şaştım! Bu hükümetten başka ne bekliyordum ki?  Niye şaşıyordum ki gösterdikleri tepkilere…Asıl böyle ters tepki göstermeseler şaşmalıydım!  

AİHM'nin kararı neden çok önemli?

Avrupa  İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM),  aile içi şiddeti önleyemediği  gerekçesiyle  Türkiye'yi tazminata mahkum etti.  AİHM, kendisini döven, bıçakla yaralayan, ölümle tehdit eden ve  daha sonra annesini tabancayla vburarak öldüren  eski kocaya karşı, devletin kendisini koruyamadığı" şikayetiyle  başvuran Nahide Opuz'u haklı buldu.  Türkiye'nin ayırımcılık yaptığına hükmeden mahkeme, devletin Nahide Oğuz'a 36 bin 500 Avro tazminat ödemesine karar verdi. 

Ölmeden önce… Aspendos Festivali...

Hani  ne zamandır çok revaçta olan kitaplar var ya: Ölmeden önce görülmesi gereken yerler, ölmeden önce yapılması  gereken işler, ölmeden önce falan filan…

İstanbul Müzeleri çiçek açtı…

New York Modern Sanat Müzesi (MoMA) Direktörü Dr. Glenn Lowry..  St. Petersburg Hermitage Müzesi Direktörü Prof. Dr. Mikhail Piotrovsky… Londra Kraliyet Akademisi Sergiler yöneticiliğini yıllarca sürdürmüş  Sir Norman Rosenthal…   Berlin İslam Sanatları Müzesi eski müdürü ve Berlin Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Claus-Peter Haase…  Paris Guimet Müzesi Direktörü Prof. Jean François Jarriage… Princeton Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oleg Grabar …

Sevgi Yöntemi...

Çok yoruldum… Artık konferans, panel, açıkoturumlara paydos… Sivil toplum kuruluşlarında koşuşturmaya da son… Bana mı kaldı, biraz da başkaları uğraşsın… Artık yalnız işimi yapacağım…. Tamam yetti artık....

Yaşamaya Dair…

Türkan Saylan'ı uğurlarken içimden "işte, ölümü yendi!" diyordum…

Türkan Saylan'ın İstanbul'da uğurlanışı, salt bir cenaze töreni olmaktan öte anlamlar taşıyordu.   O anlamlar birbirinden çok farklı boyutlarla ele alınıp, farklı açılardan irdelenebilir. Bu töreni felsefi boyutuyla, toplumsal ve kültürel  boyutuyla, politik boyutuyla değerlendirenler  elbet  olacaktır, olmalıdır da…

Sevgili Türkan Saylan'a: Son değil, başlangıç…

"Sizden sonra ne olacak Türkan Hanım?" sorusuna, "Benden sonra, bir değil birçok Türkan Saylan olacak" yanıtı bile, Türkan Saylan'a dair ipuçları verir…

İstanbul- Berlin- Bodrum…

İstanbul'da Türkan Saylan'a fahri doktora… Berlin'de "7 Tepenin 7 Mimarı Sergisi"… Bodrum'da  Dibekli Han diye bir hazine…  Çağdaş evrensel değerler bir kuşaktan ötekine geçerken…

Sayılar neyi söyler ?…

Mardin'de nişanda 44 ölü… Bir gecede yetim öksüz kalan 70 çocuk… Yörede 80 bin korucu… 18'ine varmadan öldürülen, hapsedilen, yargılanan yüzlerce çocuk…

Fethiye'de atılan tohumlar…

Fethiye'de pırıl pırıl bir güneş, çiçek açmış çılgın bir doğa ama en çok, en çok, çocukların kahkahaları, gençlerin gülüşmeleri…  Yunus Nadi Kültür ve Sanat Günleri dendi mi aklıma ve yüreğime en çok o kahkahalar, o gülüşmeler dolacak!...

Devletten utanılır mı?…

2002'deydi... DGM, Yaşar Kemal'i bir yazısı nedeniyle hapse mahkum etmişti.... (Belleksiz toplumuz, belki DGM'yi anımsamayanlar olur- DGM yani Devlet Güvenlik Mahkemesi...) Gerekçe "Halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farkı göstererek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmek"ti... 

Ute Lemper büyüledi!…

"Hoş geldiniz ekonominin çöküşüne,  demokrasinin çöküşüne , özgürlüğün çöküşüne… Bugünlere hoş geldiniz!"  diye  sesleniyordu:

Sahnede bir ateş parçasıydı…. Sahnede bir buz  dağıydı… Aşıktı, vamptı, afacan çocuktu, erotikti, dişiydi, erkeksiydi, komikti. Tarih bilincini üstlenmişti. Eleştiriyi, hesaplaşmayı, ironiyi üstlenmişti. Tiyatro, müzik, şan, kabare, dans, mim, pantomim  sanatlarını  ikinci bir ten gibi, eti, kemiği gibi içselleştirmişti! Geçmişle gelecek arasında durmuş bize sesleniyordu!

Pınar Selek Olayı ya da Hukuk ve Guguk!…

Şu başlıktaki iki sözcüğün  birbirini çağrıştırması, dilimizin  rastlantısal muzipliğinden çok, içinde yaşadığımız gerçekler olsa gerek!

"Yaşamını ezilenlerin, ötekileştirilenlerin, mağdurların haklarını korumaya ve barışa adamış olan Pınar Selek, iki kez beraat ettiği bir davadan yeniden yargılanmak isteniyor. "

Vur / Yağmala / Yeniden...

Tiyatroda "yeni dil"i tanımak , bugünü kavrayabilmek için…

Yüzünüze indirilen bir şamar… Fırlatılan her sözcüğün , değdiği her yeri dağlaması, yakıp yıkması… Fısıldanan her sözcüğün  sizi şefkatle sarıp sarmalaması… Söylenen her sözcüğün, taşıdığından daha geniş bir alana yayılması, yayılması, yayılması… Söylenen her sözün ve söyleme biçiminin yeryüzünün tüm duygularını kapsaması… Ve sizi o duygularla yüzleşmek, hesaplaşmak zorunda bırakması…

Büyülü bir gece…

Borusan İstanbul Filarmoni'den Leyla Gencer Kutlaması:

Önceki akşam Lütfi Kırdar Konser Salonunun fuayesine girdiğimde,  sanki büyülü bir dünyaya adım atmıştım.  Bir yanda  Leyla Gencer'in  en dışavurumcu dev fotoğrafları , öte yanda   dünyanın belli başlı  opera yapıları ve sahneleri,  hepsi gelip   fuayeye yerleşmişti…

İlk taşı günahsız olan atsın…

Şu son günlerde gönlümde yatanı, dilimin ucunda düğümleneni avaz avaz haykırmak istiyorum: "İlk taşı günahsız olan atsın!"

Meğer tüm medyamız ne kadar demokrat, ne kadar özgürlükçü ve bağımsız, ne kadar adil, ne kadar insan hakları savunucusuymuş da benim şimdiye dek hiç haberim olmamış!

Zaman İçinde Müzik

Önüm arkam sağım solum, baştan aşağı görüntü kirliliği… Rengarenk sakil bez parçaları tüm sokakları esir almış… Kimi çoktan kopmuş, kimi ha koptu ha kopacak iplere sıralanmış , şimdiden yırtılmış o "sarkaçlar" , trafik için de bir tehlike ama aldıran yok… Hangi renk, hangi bez parçası daha çok görünürse sanki seçimi o alacak gibi bir yarış... Deli mi bunlar?

Yaşam, Aşk , Ölüm, derken…

Cumhuriyet'teki odamızdaydık. Kamil Masaracı , Ataol Behramoğlu ve ben… Kamil masasında oturmuş, açacağı serginin heyecanı içinde hazırlıklara dalmıştı; Ataol bilgisayarın önünde şiir düşlüyor, şiir düşünüyordu. Ben de ekran başında yaz, yaz, yazıyordum… Araya elbet, odamıza gelen giden ve sohbet karışıyordu…

Aşklar ve Gölgeler arasında...

Nermin Er'den ışığın ironisi … Kamil Mataracı'dan "aşk vaziyetleri"...

Ne zamandır size bir sergiden söz etmek istiyordum. Ama araya güncel konular girince,  hep bir hafta sonraya  erteledim.  Derken gözüm takvime ilişti! Eyvah bugün 13 Şubat! Bugün ve yarınınız var! Topu topuna iki gününüz kaldı  Nermin Er'in  Nev Galeri'deki sergisini görmeniz için! 

Dünyanın tüm duyguları…

Çello'yla sevişen, çelloyla bütünleşen efsanevi Yo-Yo Ma istanbul'daydı.

Afacan bir çocuk edasıyla güle oynaya, hoplaya sıçraya geldi, herkesi sanki kırk yıldır tanıyormuş gibiydi… Kocaman gülümsemesi , pırıl pırıl gözleriyle hepimizi kucakladığı yetmezmiş gibi, konuşurken kullandığı elleri kollarıyla da sarılacakmış gibiydi.

Orhan Duru, 10 yıl önce, bugünümüzü yazmıştı:

Orhan Duru. Yıllarca birlikte çalıştığım arkadaşım. Önümde ufuklar açan yazar. Gözlemlerine, geleceği, ironiyi, eleştiriyi katan öykücü… Bir zamanlar, dergimin atardamarı…Kendini değil, işini önemseyen, sahici, dürüst, çalışkan, alçakgönüllü, bilgili, iyi insan…Ne yazsam hep eksik…

Kölelikten… Zirveye…

Afrika kökenli Amerikalı yazar James Baldwin (1924-1987) yalnız usta bir yazar , insan yüreğinin derinliklerine işleyen, ilişkileri sorgulayan bir romancı değildi. O, aynı zamanda bir çoğumuzun dostu, arkadaşıydı. "Burada rahat nefes alabiliyorum" diyen bir Türkiye aşığı, "bu gizemli kent bana çalışma dürtüsü veriyor" diyen bir İstanbul tutkunuydu. 70'li yıllarda onunla arkadaşlık etme şansım, onunla çalışma lüksüm oldu.

Hava Kurşun Gibi Ağır…

Hava kurşun gibi ağır… Nazım Hikmet'in şiirindeki gibi… Kerem gibi… Ama "bağır bağır bağırıyorum" diyen de yok, kurşun eritmeye çağıran da…

Nazım Hep Yurttaşımdı...

İçimden yeniden haykırmak geliyor:
"Beyler kendinize gelin! 1951 yılında alınan Nazım Hikmet'in yurttaşlıktan çıkarılma kararı tamamen politik bir karardı! Hukukla, mukukla ilgisi yoktu! Bunu bal gibi sizler de, dünya da biliyor!"

2009'un ilk günlerinde: Dünyanın Hali...

Gazze, ölümün adı, kıyımın adı, acının adı bir süredir. Kan ve gözyaşının adı.İnsanın insana ettiği zulmün adı... 2008'in son günlerinde , insanı insanlığından utandıran İsrail saldırganlığı karşısında dünya sus pus...En çok yapabildikleri, kınama, o kadar... Caydırıcılık açısından kimse elini taşın altına koymaya yanaşmıyor, yanaşamaz.... Yıllardır süregelen savaşın, savaşların sürmesi gerek ki, bu düzen , bu silahlanma, bu korku, bu tehdit, bu sömürü düzeni sürebilsin.

Burası Türkiye… MHP ‘nin KA.DER'e açtığı dava…

"Düşündüklerimiz ya da inandıklarımız nesneleri görüşümüzü etkiler." der eşsiz yazar John Berger "Görme Biçimleri" adlı kitabında. (Yıllar önce Metis Yayınlarından çıkmış bu kitabı okumadıysanız, asla geç değil… Sanat eseri resimlerden reklamlara, görselliği ve imgeleri algılamanın, anlamanın, eleştirel bir görme biçiminin manifestosu sayılır bu eser.)

Çatışmayla Uyumun Dansı ya da "Harem'de 1001 Gece"

Bir ateşti, öteki su… Biri gürül gürül akıyordu, öteki alev alev yanıyordu… Birbiri ardından volkanlar patlıyorken, bir kelebeğin kanat sesini duyabiliyorduk… Fırtına öncesi sessizliği, fırtına boyunca elimizle tutabiliyor, duyarlığı avuçlarımıza alabiliyorduk…

Bilinçli Toplum… Bilinçli Birey

Birinci Avrupa Tiyatro Forum'u , tiyatro mucizesinin hedefinde düşünce birliğine vardı…

Fransa'nın Nice kentinde , Akdeniz Üniversite Merkezi'nin görkemli kongre salonunda karizmatik konuşmacı, düşünür, yazar, gazeteci , eleştirmen, Bernard-Henri Lévy'yi dinliyoruz.

Bayram Sevinci… Yıldız Kenter… İdil Biret…

Bayram bitti. Ekonomik kriz, kimse bir yere kıpırdamaz, deniyordu. Ama bana bir kez daha İstanbul bayramda boşalmış gibi geldi. Belki o "boşalmışlık" duygusu nedeniyle akan, ha bire akan kurban kanı kenti böylesine kapladı. Kentin içi dışı kan, yine kan, yine kan oldu…

"Kadın mal mı ki kotası olsun?"

5 Aralık… Dünyada İnsan Hakları Haftasının başladığı gün… Doğal olarak olması gereken olmayınca, işte böyle haftalarla günlerle idare edeceksiniz artık…

5 Aralık … Aynı zamanda Dünya Gönüllüler günü… Gönüllü olarak bir şey yapan pek kalmadı. Emeğin yok sayıldığı ortamlarda nereden ne avanta kazanacağım tutkusu öylesine ağır basar oldu ki, maddi karşılık beklemeksizin çalışmak rafa kalktı. Ah manevi karşılığını bir bilseler, bilebilseler…

Ben  takiye yapamıyorum…

Birkaç  hafta önceydi.  Henüz Baykal ve CHP'nin "Kara Çarşaf açılımını"  yaşamamıştık…  O gün,  bir çok gazetede aynı haber vardı:   Haber  özetle şöyleydi:

Önce Ekmek... Sonra Ahlak...

İstanbul Bienali'nin kavramsal çerçevesi, Brech'ten esinlendi. Darısı herkesin başına....

Safranbolu'dan Sevgilerle...

Safranbolu'ya gönlümü kaptırdığımda, 70'li yılların başıydı. Kentlerin bir belleği olduğuna inanan ve hepimize hatırlatan Metin Sözen Hoca'nın peşine takılıp gitmiştim ilk kez! "Safranbolu'yu görmeyen insan,bu ülkede bir gözü kör gibidir" demişti! Bu söz üzerine gidip görmemek olur mu hiç! İki gözü bile az bulan ben, soluğu orada almıştım. O gün bugün fırsatı hiç kaçırmadım, her olanağı değerlendirip Safranbolu'ya gittim.

Kadın –erkek eşitliğinde Utanç verici yerimiz...

"Türkiye Etiyopya'nın gerisinde" diyordu  dünkü  Cumhuriyet'teki başlık. Dünya Ekonomik Forumu'nun  130 ülke arasında yaptığı, kadın erkek eşitliği  araştırmasında Türkiye  sondan 7'nci olmuştu. Yani 123. sıradaydık.  Azgelişmiş bir çok ülkenin gerisinde olduğumuz vurgulanıyordu! Haberin tüm ayrıntılarını okudunuz umarım.  Rapordan birkaç sayıyı da ben ekleyeyim:

Tunus 103, Ürdün 104, Birleşik Arap Emirlikleri 105, Iran 116. sırada yer alarak bizden öndeydi.  Türkiye'den sonra gelenler şöyle: , Mısır 124, Fas 125, Pakistan 127, Suudi Arabistan 128 ve Yemen 130. sırada!

Müziğin Gücü

Sevgili Okurlar, eğer ,iki gündür  şu raporla yatıp kalkmasaydım bugün size yalnız ve yalnız müziğin gücünden söz edecektim.
İzmir'li dostlarım telefonda sesleri titreyerek anlatıyorlar.

"Bugüne dek biz böyle bir şey yaşamadık" diye vurguluyorlar.  En çok, "Halkapınar Spor Salonundaki 16 bin kişiden biri de bendim" diye  yüreklerinin ateşini ortaya koyuyorlar.  Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk'ün  anısına Fazıl Say'ın "Nazım" oratoryosunu  dinlemenin sevincini ve coşkusunu paylaşıyorlar!

Emek, Hayat , Edebiyat...

O günleri yaşayanlar hiç unutmadı, unutamaz! 60'lı yıllar devrimci mücadele yıllarıydı...En çok, en çok umut yıllarıydı!  Dünyada  "Gerçekçi ol, imkansızı iste!" haykırışlarıyla, "düzen" sarsılırken, Türkiye'de mücadele bir kez daha ileri – geri kavgasında odaklanıyordu.  Acılar çekiliyor, ağır bedeller ödeniyordu!  ‘68'de Deniz Gezmiş tutuklandı. ‘69'da Beyazıt Meydanındaki genç  ölüler, öğrenci ölüler ,  "Kanlı Pazar"ların ne ilk ne de son olmadığını kazıdı belleklerimize! 1970 Haziranında, Türkiye tarihinin en büyük işçi eylemlerinden biri gerçekleşti. Emek, 15-16 Haziran'da  yürüyüşe geçti... Sonra 12 Mart 1971 darbesi ve yine baskı, yine işkence!.

Bugünkü Yazımı yazamadım...

Sevgili Okurlar, bugünkü yazımı yazamadım. Çünkü...

... Çünkü iki gün önce,   sabah saatlerinde  bir torunum , öğleden sonra saatlerinde ise ikiz torunlarım dünyaya geldi. (Evet, ayni günde! Heyhat  iki ayrı hastanede!) Kabul edin ki, ayni günde üç toruna daha sahip olmak pek rastlanır şey değil....  (İstanbul trafiğinde iki ayrı hastaneye yetişme kaosunu  es geçiyorum!)

Zaten  dört harika torunum vardı. Dört artı üç,etti mi size yedi!   (Sayıyla 4+3=7)

Şu son iki gündür , yedi torun sahibi bir büyükanne olarak yaşadığım heyecan bir yana, aklım fikrim yalnız ve yalnız yedi'lerdeydi, yazıda falan değil.  İşte bu  nedenle bugsünkü yazımı yazamadım!

"Yedi'ler" deyince...Torunlardan yola çıkıp,  Tasavvuf felsefesindeki "Ruhun yedi yükseliş mertebesinden" söz etmek bana düşmez elbet,  ama Mevlana'nın yedi öğüdünü  dillendirmek, paylaşmak, hiç fena olmayabilir...

İşte Mevlâna Celâleddîn-i Rûmi'nin yedi öğüdü:

-Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol.
-Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.
-Başkalarının kusurlarını örtmede gece gibi ol.
-Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol.
-Alçak gönüllülükte toprak gibi ol.
-Hoşgörülükte deniz gibi ol.
-Olduğun gibi ol, göründüğün gibi ol!...
Hepinize iyi  ve güzel bir Pazar günü diliyorum.

Cumhuriyet- 2 Kasım 2008

Mimarın Düşü / Düş Çizgileri

Mimarlar Odası 100. Yılı kutluyor: Müziğiyle mimariyi buluşturan Karman İnce'nin eserinin dünya prömiyeri yapıldı.

Anladığım kadar her şey Afife Bartur'un başının altından çıktı! Günün birinde besteci, piyanist Karman İnce'ye, ABD'ye açtı telefonu, İstanbul Teknik Üniversitesi'nin 225. Yıldönümü için bir eser besteletmek istediklerini söyledi. Yıl 1998'di. Karman İnce önce çok şaşırdı...

Dağlarca… Dağlarda Açmış Bir Çocuk Çiçek

Frankfurt'tayım... Yeryüzünün tüm kitapları, yeryüzünün tüm edebiyatı Frankfurt'ta... "Messe" sözcüğüyle yatıp, " Buch Messe" sözcükleriyle kalkıyoruz... Kentin sokakları o rengarenk labirenti andıran Türkiye yazılı afişlerle dolu... Fuar alanı başlı başına bir kent! Edebiyat ve Kitap İmparatorluğu Başkenti.

Frankfurt'ta Geceler...

Frankfurt Kitap Fuarı'nın yöneticileri çok mutlu: Fuara ilgi patlaması varmış! Bunu Türkiye'nin onur konukluğuna bağlayanlar çoğunlukta!

Frankfurt'a gelen yazarlar çok mutlu: Her rastladığım yazar, kendisine gösterilen büyük ilgiyi bana anlatıyor! Şu son birkaç günde Alman basınında Orhan Pamuk dışında benim gözüme çarpan en geniş yayınlar Murathan Mungan, Oya Baydar, Elif Şafak ve Zülfü Livaneli hakkında. (Elbet görmediklerim de olmuştur!)

"Barışın Gelini" sergisi : Sanat ve dayanışma...

Geçen hafta sonu ülkemin milyonlarca rengini, ışığını yansıtan ayna bir kez daha paramparça oldu! Her ayna parçası , üzerine yansıyan ölümün fotoğrafını çoğalttı, çoğalttı, çoğalttı; her cam kırığı daha derine, daha derine saplandı, yürekleri dağladı.

Metin And: Çağdaş bir Şaman…

Büyücü, sihirbaz, çağdaş bir şaman…
Bir ayağı Anadolu'da, öteki ayağı Çin , Japonya,  Endonezya'da…
Kollarını kocaman açtı mı,  aynı anda hem  Dionisos'u ,   hem Kathakali'yi kucaklayabilir…

Türkçem, Ses bayrağım...

Ne zamandır yüreğimi terketmiyor şu birkaç dize:
"Günler ağır / Günler ölüm haberleriyle geliyor./ Düşman haşin / zalim / ve kurnaz."

Nazım Hikmet'in  "Zafere dair" adlı şiirinden dilime, yüreğime takılan dizelerin zaferle falan hiç ilgisi yok... Günlerin ağırlığı adaletin gecikmesinden, yargının siyasallaşmasından ve  en çok da artarda gelen bebek ölümlerinden...

Bedenlerin ritmi ve şiiri…

İşte sahnedeler. Alvin Ailey  topluluğunun dansçıları…

Hepsi çok genç.  Öyle bir enerjileri, öyle bir dinamizmleri  var ki  sonsuz gençlik iksirinden içmişler diyorsunuz… Onların peşi sıra sürüklenirken, oturduğunuz  yerde soluk soluğa kalan siz oluyorsunuz… Sonra bir bakıyorsunuz sanki hepsi bin yaşında! İnsanlığın, hele hele siyah ırkın tüm tarihini,   nereden gelip nereye gittiğinin öyküsünü anlatan birer bilge her biri… 

Günaydıııııııııııııın !!!

İçimden avazım çıktığı kadar "günaydııııın!" diye haykırmak geliyor.

AKP yi ve Tayyip Erdoğan'ı , "Oh yaşasın, memlekete demokrasi getirdi!" diye alkışlayanlar, sanki şimdilerde "uyanır" gibi oldular... Bence , meslektaşların çoğu zaten "uyanıktı" da, fazlaca uyanıklıktan yani işlerine geldiğinden, uyur gibi yapıp AKP'yi ve Erdoğan'ı demokrasi havarisi ilan ettiler!

Barış Ne Zaman?

Didim ‘de 13.Barış Şenliği düşleri ve umutları kanatlandırdı...

1 Eylül Dünya barış gününden başlayarak, Türkiye'nin bir çok yerinde barış kavramına yönelik etkinlikler yer aldı, açıklamalar yapıldı, umutlar serpildi, şiddet ve savaş lanetlendi... Şiddeti dışlamak için sadece sözün yeterli olmadığını bile bile bu tür etkinlikleri destekliyorum. Neden mi? Düşleri ve umutları kanatlandırdığı için, özlemlerde yalnız olmadığımızı birbirimize hissettirmek için...

D-Marin Festivali ve Vatan…

Bodrum yarımadasında  günbatımları, insanın içinde fırtınalar koparacak nitelikte. Turgutreis'te  D-Marin Müzik Festivali'ndeyim. Açılış konserini beklerken önce muhteşem bir gün batımı şöleni... Güneş, alev alev  bağıra çağıra haykırarak batıyor...  Uçsuz bucaksız denize gömülürken güneş, benim aklım Şükran Güngör'de ve Yıldız Kenter'de. Koya tepeden bakan Karabağ Mezarlığında dinleniyor Şükran Güngör. Çevresini zeytin ağaçları, serviler, rengarenk  bugenvilyalar, kendiliğinden bitiveren yabani orkideler. Şimdi bulunduğum tepede Yıldız Kenter'le günbatımındaki sohbetlerimizi anımsıyor ve şükrediyorum böyle sanatçılarla zenginleşme olanağı bulduğumuz için ...

Salsburg'dan Verona'ya…

Yaz gitti gidiyor… Festivaller de öyle…Orhan Veli'yi deli eden "bu güzel havalar" artık sadece susuzluğu,  kuraklığı ya da içine arsenik karışan suları çağrıştırdığından beri  aşk mevsimi sonbahara kayar oldu. Ya da bana öyle gelir oldu…  Dönelim konumuza: Yaz Festivallerine:

Önceki sabah Salzburg'dan bir arkadaşım telefon etti: "Bil bakalım ne oldu! Müthiş bir ‘Romeo ve Juliet' izledim! Muhteşemdi! Burada herkes ondan söz ediyor! Veee… " (Biliyordum ama bilmiyormuş gibi yaptım ki, heyecanı sürsün!) 

Geleceğe ve çağdaşlığa yatırım…

(Leyla Gencer Şan Yarışması için geri sayım başlıyor… )

Geçen hafta bu köşede "Aydınlığın Beden Sesi" yazımı okuyanlar yaz sıcaklarının başıma vurduğunu ya da  ülke gelişmeleri karşısında mantık akıl dengemi yitirdiğimi sanmış olabilirler…  Yakında İstanbul'da izleyeceğimiz Alvin Ailey Dans Topluluğu'ndan söz ederken, işte fotoğrafta yeryüzünün  belki de en "güzel" kadın siluetine sahip  Judith Jamison diyorum. Oysa siz fotoğrafta yine ırkının güzel ama erkek temsilcisini görüyorsunuz. (Tamam erkek kadın giderek birbirine benzemeye başladı ama bu kadar da değil!) Alvin Ailey'in  "Aydınlanma" adlı en ünlü eserinin tüm topluluğun katılımıyla  tabutu başında saygı duruşu niyetine tekrarlandığını göresiniz diye işte fotoğrafı diyorum.

Aydınlığın Beden Sesi…

Kimi zaman kendimi çooooooooooook çok yaşamışım gibi hissediyorum. Yaşlanmış değil, çoook yaşamış.

Geçen hafta hem Cumhuriyet'te hem de   öteki gazetelerde bir sanat haberi  vardı: Alvin Ailey Dans Tiyatrosu17-19 Eylül'de İstanbul'a geliyor diye… Çevremdeki gençler nasıl bir şeydir diye  sormaya başladılar. Ben de daldım gittim taa çok eskilere…

Hiroşima: Dün müydü yarın mı?...

Amerikan Hava Kuvvetlerinin saldırıları Japon kentlerini çoktan yerle bir etmişti. Artık Japonların yenilgisine kesin gözüyle bakılıyor , bir an önce teslim olmaları bekleniyordu. 5 Ağustos gecesi, gece yarısından hemen sonra hava saldırısının habercisi sirenler, bu kez Hiroşima'da duyuldu. Millet sığınaklara koşuştu. Sabaha karşı 02:10'da tehlikenin geçtiği bildirildi. Herkes evine döndü. Çevredeki kentlerden, sanayi kuruluşlarından, lise ve üniversitelerden Hiroşima'ya gelmiş "Gönüllü Gençlik Birimleri" o sabah saat yedide işe başladı. Pırıl pırıl bir hava vardı…

Düşsel bir gerçeklik…

Üç durak… Üç Mekan… Üç çılgın düş… Üç gerçeklik… Üçünün de yaratıcısı o. Yani Salvador Dali

Üçü de Salvador Dali'nin yaratıcı dehasının eseri. Üçü de bilinçaltının oyunlarıyla bezeli. Üçü de İmgeler zenginliğiyle dolu. Üçüne de düşsel bir gerçeklik , büyülü bir gerçeklik sinmiş. Üçü de şaşırtıcı, üçü de büyüleyici…

Salvador Dali ve Ben…

Sabancı Müzesi  müthiş, Müze  Müdürü Nazan Ölçer  muhteşem! Yakında dev bir olay daha gerçekleştiriyorlar!  "İstanbul'da Bir Sürrealist: Salvador Dalí" başlıklı sergi,  20 Eylül'de   açılacak. Üstelik  Dalí Vakfı koleksiyonuna ait eserlerle vakıf dışında gerçekleştirilen en kapsamlı retrospektif  sergi! ("Müthiş" ve "muhteşem" sürrealistlerin bayıldığı sözcükler bilesiniz!)

Tanığım. Oradaydım. Kulaklarımla duydum.  

Çok değil birkaç ay önceydi. Nisan ayı... Rusya'da bir yıla yayılmış "Türkiye Kültür Yılı"nın önemli bir durağındaydık...  7 Nisan akşamıydı.  Moskova'da  görkemli konser salonunda Fazıl Say'ın "Nazım Oratoryosu"nu dinlemiştik.   Konserden sonraydı...

Uluslararası Almada Tiyatro Festivali'nden gelen çağrıda "Beden dili ve Sahne Uygulamaları" konusunda bir kolokyum yapılacağı belirtiliyor ve tüm konuşmacılardan kendi ülkelerinden yola çıkarak konuşmaları isteniyordu... Kolları sıvadım, hazırlığımı yaptım ve kendimi Almada'da buldum!

Sivas Katliamının 15. yılında ibret verici olaylar yaşıyoruz... Gerici, yobaz, dinci faşistlerin, şeriat tutkunlarının, gözü dönmüş katillerin,  35 insanı diri diri yaktıkları Sivas katliamının 15. yılı...   (Sanıkların çıkarıldıkları mahkemede duruşmaları izlemiş biri olarak, bir önceki cümlede bilinçle seçtiğim sıfatların, bu canileri  tanımlamakta  yetersiz bile kaldığının bilincindeyim!)

Günlerdir  Cumhuriyet'te  Attila Aşut'un  geniş kapsamlı "Sivas Katliamı" dizisini okuyorsunuz...

Adın? 13583... Annenin adı? 431251... Babanın? 879213... Kurşunlar beynini parçalarken ne duydun? 42788543... Sevdiğin çiçeğin adı? 6473127...

"Replika" oyununun diyaloğuydu bunlar... Onlar, yani sayılar, tutuklulardır, savaşlarda ölenlerdir, işkencede ölenlerdir, savaş dışında katledilenlerdir, toplama kamplarına, tel örgülere, mahkum edilenlerdir...

İzmir'de Sarah Chang fırtınası...

Çocukluğumda kocaman görünürdü  İzmir'deki  Elhambra Sineması...  Sahnesi git git bitmez, koltukları say say tükenmez, balkonu  gökyüzüne uzanır, locaları herkesi kıskandırırdı. Şehre gelen en güzel filmler hep orada seyredilirdi...

Elhambra sineması'nın mimarisinin güzelliğini, değerini kavramam için büyümem gerekiyordu. Büyüdüğümde ise çoook eskimiş, yıkılmaya ya da  bir beton yığınına, bir alışveriş merkezine  dönüştürülmeye hazırdı...  Dile kolay: bir zamanların"Milli Kütüphane Sineması" 1912 yılında inşa edilmişti. Neo-Klasik biçimde,  zarif bir kubbeyle taçlanmış, mermer sütunları, kemerli kapıları, görkemli avizeleriyle, Naci Kalmukov'un duvar resimleriyle bir"mücevher"...

Kurtarılmış Mekan: Süreyya Opera Binası

Biliyorum, çok geç kaldım... Gidip görmekte, coşup heyecanlanmakta, bu heyecanı sizlerle paylaşmakta," heeeey ne duruyorsunuz, gidin o mekanı mutlak görün, orada mutlak bir opera, bir konser yaşayın" diye haykırmakta, çok çok geç kaldım!

Kadiköy'deki Süreyya Opera binası'ndan söz ediyorum...

Leyla Gencer'in sesi Boğaz'daydı...

Bir yanda  en yüksek yargıyla kavgalı bir hükümet, Cumhuriyet ilkelerine savaş açmış bir hükümet... Öte yanda "Atatürk'ü hiç sevmem"..."85 Yıldır çektiğim çilenin müsebbibi odur"  diyen ; "Yabancı manda altında inançlarımızı daha özgür yaşayabilirdik" gafletinde  ve cehaletinde  kadınlar...  İkisinin ortasında  Hülya Avşar'ın karşısında gülücükler dağıtan bir Başbakan...

Belki de  televizyonda o açıklamaları yapan kadınlara teşekkür etmemiz gerek: AKP medyasının, "liberal" geçinen aydınların,   "AKP ile özgürleşildiğini", "türbanla, çarşafla  demokratikleştiğimize inanan  aymazların  göremediği,  kavrayamadığını  herkese gösterdikleri için...

Afrodisias'ı gidin görün!

Ne biçim bir ülke burası diye şaşmaktan kendini alamıyor insan...  Bir gün bulutların üzerinde uçuyorum ertesi gün  dipsiz kuyuların en dibine yuvarlanıyorum.   Kimi kez aynı gün, ayni zaman dilimi  içinde ikisi arasında gidip geliyorum...

Antik kent Afrodisias'da yaşadığım olağanüstü bir günü düşünüyorum. Olağanüstülük, sadece muhteşem sanat tarihi  ve kültür mirasından kaynaklanmıyordu. Olağanüstülük en çok, en çok, bir avuç insanın çılgınca azmiyle, canla başla çalışıp, olanaksızı olur kılmalarından kaynaklanıyordu... Aydın'a bağlı Geyre'de ben  bu mutluluğu yaşadığım sırada, Sapanca'da  Ulusal Kürek Takımında yarışan kürekçilere, "vay siz burada nasıl şortla dolaşırsınız" diye sille tokat girişiliyordu! 

Yalnız ve güzel  ülkem...

Nuri Bilge Ceylan'ın  Cannes'da kazandığı ödül  ve ödülünü alırken yaptığı konuşma herkes gibi beni de çok etkiledi.  "Tutkuyla sevdiğim  yalnız ve güzel ülkeme..."  

Şu birkaç sözcüğe  hepimiz farklı farklı anlamlar yükledik, hala da yüklemeye devam ediyoruz.

Mahzar Şevket İpşiroğlu :

İyi-Güzel-Doğru'yu , gelecek kuşaklara aktaran öncü bir düşünür:

Meğer Türkiye'de Müslümanlar dinini özgürce yaşayamıyormuş ... Meğer Türkiye'de Müslümanlar dinini özgürce yaşayamıyormuş.... 

İnanamıyorum: Bu,  "Sokaktaki adamın",   Sivas Katliamını yapanların,   fanatik köktendinci bir köşe yazarının düşüncesi değil, Türkiye Cumhuriyeti  Devletinin Dışişleri Bakanı'nın  düşüncesi:

Küller  ve İzler...

Cuma sabahı çok erken indim, Kuruçeşme  sahiline... Tek başıma...Bekledim... Sabah, sanki her sabahtan daha erken ağarmıştı. Ya da bana öyle geldi, heyecandan...Güneş, inadına parlıyordu.  Çok sıcak değildi. Soğuk, hiç değildi... Tatlı yumuşak bir rüzgar...

Hani Yahya Kemal  "Deniz Türküsü"nde der ya: "... Etraf ağarır. / Som gümüşten sular üstünde, giderken ileri / Ta uzaklarda şafak bir bir açar perdeleri... / Musikiye bir alem kesilir çalkantı! / Ve nihayet görünür gök ve deniz saltanatı. "

Türkiye'nin Kültür Bakanı bir Açıklama borçlu!

Milano'da önceki gün gerçekleştirilen Leyla Gencer'i uğurlama töreninde   bence Türkiye Cumhuriyeti'nin Devlet Başkanı, Başbakanı ve Kültür Bakanının   hazır  bulunması gerekirdi!

Gerekirdi çünkü, Türkiye'den çıkıp,  son nefesine kadar ikinci bir ülke vatandaşlığını ve pasaportunu ret eden,  Türk kimliğine sonuna dek sahip çıkan ve dünya evrensel çağdaş ortak kültür birikimine,  evrensel çağdaş müzik ve opera tarihine bunca hizmet etmiş  bir ikinci insanımız yok!  Leyla Gencer bu açıdan tekti! İkinci bir "Leyla Gencer"imiz yok!

La Diva Turca:  Son yolculuk...

Milano'da Viale Maino'da 17 numaralı apartman... Leyla Gencer'in 40 yılı aşkın süredir yaşadığı apartman...  Önü çiçeklerle dolu...  Avluyu geçerken  başımı kaldırıp balkona bakıyorum. O balkondan bin kez bana el salladı. Karşılarken, yolcu ederken...  Bu kez, biz onu yolcu edeceğiz, son yolculuğuna... 

Apartman dairesinden içeri giriyorum... İçeride herkes fısıltıyla konuşuyor.  Sabahın erken saatleri ama şimdiden ziyaretçiler dolu... Gençler, öğrencileri, daha yaşlılar,  çok yaşlılar (hayranları, müzisyenler.)  Aile yakınları, İstanbul Kültür Sanat Vakfı Müdürü Görgün Taner, Ank. Devlet Opera Balesi Genel Md. Rengim Gökberk, İst Dev. Opera Balesi Müdürü Suat Arıkan, ilk gözüme çarpanlar...

Ölümde bile kusursuzluğu aradı

Leyla Gencer'i kaybettik... Kötü haberin çok gecikmeyeceğini biliyordum ama acısına, Ley­la Gencer'in yokluğuna kendimi hiç mi hiç ha­zırlanmamıştım!

Bir süre önce Milano İstanbul arası telefonla konuştuğumuzda, "Hayır şimdi gelme Mila­no'ya. Hastaneden çıkayım, biraz güçleneyim, öyle gelirsin" demişti...

"68 Baharı" ndan "1 Mayıs" lara

Ülkemizde nicedir emek yok sayılıyor. Ülkemizdeki  değer ölçüleri hiyerarşisinde, emek giderek en alt sıralara itiliyor.  Emeğin yerini alan  başka yollar, yöntemlerle  günden güne palazlananlar, elbet emekçilerden korkarlar.  Dün tanıklık ettiğimiz işte bu korkunun tezahüratıydı! Korkuya , "ben daha güçlüyüm ona göre!" tehdidinin dışa vurumu eklenince 1 Mayıs  bayramı kabusa dönüştü!

Barikatlar, bariyerler, tel örgüler... Dapadar sokaklarda, geniş caddelerde, meydanlarda panzerler... Gözleri yakan, genzi yakan, deriyi yakan biber gazı...  Basınçlı suyla insanları geri püskürtme...İnip kalkan coplar... Bir kişiye saldıran onlarca insan... Gaz maskeleri, silahlar, coplar, kalkanlar, insan duvarları...

Nasıl Seçim Yapmalı ?

Bugünkü  yazımı Başbakanın "baş olmayanlar"dan duyduğu nefreti açık seçik ortaya koyan  "Ayaklar baş olunca  kıyamet kopar" incisine mi ayırsam... Yoksa yine  ülkemizde giderek yaygınlaşan, kadınlara yönelik şiddet, öfke, nefrete mi.... Bu nefretin, tecavüzün ve tacizin gemi azıya aldığı bir ortamda, dünyaya "Türk Modası" diye lanse edilen tesettür defilesinin bence insana, kadına ve erkeğe hakaret niteliğindeki o görüntüleri üzerine mi yazsam... Hele defile sırasında bile namazı kaçırmayan o sakallı erkek izleyicilerin bana neden  Dünya Ekonomik Forumunun  Raporunu anımsattığını mı yazsam...

Tiyatroda Yeni Arayışlar...

Yukarıdaki başlığı yazdım ve durdum... Selanik'teydim...  Dünyanın her yerinden gelmiş 200 kadar tiyatro insanı (daha çok eleştirmen ve araştırmacı, daha az yazar ve sanatçı)  bu kente akın etmişti. Çünkü  2008   Avrupa Tiyatro Ödül töreni buradaydı.  Hem de dört gün boyunca sabahtan akşama panel, seminer, tartışmalara katılıyor   hem de  günde birkaç temsil izliyorduk... Katılımcılar, başlıklar, yöntemler  değişiyor,  ana tema değişmiyordu: Tiyatroda yeni arayışlar...

Pippa Bacca... İtalyan bir performans sanatçısı... O da kendi sanatında yeni arayışlar içindeydi.  Yaşamla sanatın en iç içe geçtiği alanda, performansta sürdürüyordu arayışını...  Eğer yolu benim ülkemden geçmeseydi, belki bugün yaşıyor olacaktı... Eğer  yolu Türkiye'den geçmeseydi, Milano'da başladığı performansını,  düşlediği, düşündüğü, tasarladığı gibi  Filistin'de  bitirebilecekti...

"Elveda Dünya Merhaba Kainat"

Moskova'da  önceki gün Fazıl Say'ın "Nazım Oratoryo"suyla başlayan Rusya'daki "Türkiye Kültür Yılı"  21 Aralıkta, bir başka muhteşem buluşmayla  Kerem Görsev'in  St Petersbourg  Senfoni Orkestrasıyla vereceği  konserle sona erecek.

Bu ikisi arasında  Gülsin Onay'ın, Ayşe Tütüncü'nün   klasik ve cazın sınırlarını zorladığı konserler, Tarkan'ın Hermitage meydanındaki Açıkhava konseri,  Geleneksel  Türk Halk  Müziğinin en başarılı yorumcuklarından   Türk Dünyası Müzik Topluluğu,    sonra Taksim Trio ‘nun konseri... Ara Güler sergisi... Bu ikisi arasında    başka keyifli buluşmaLar:   Emre Aracı'nın  Rus Viva Musica  orkestrasıyla buluşması...  Kremlin Sarayı'nda  Kızıl Ordu Korosu, Mehter Takımı ve Okay Temiz Perküsyon Grubu'nun buluşması ... 

İzmir'i kucaklamak ve İkiyüzlülüklerle yüzleşmek...

Bize biçilen rolü "Ilımlı-İslam devleti" olmayı kabullenirsek, ne Expo kazanabiliriz ne de ayırımcılığı önleyebiliriz...

Bugün  Uluslararası İstanbul Film Festivali açılıyor. 27. kez  açılıyor.... Yaşamımın 27 yılına damgasını vurmuş filmler, anılar, anlar... Yüreğimde Onat Kurlar'ın ve Yavuzer Çetinkaya'nın fısıldadıkları... Hülya Uçansu'ya göz kırpıyorum... Sinemanın gücü... Derken, Cladio Cardinale çağrışımları...

(Hayır hayır,  bunları yazmanın sırası değil şimdi...)

Uluslararası  İstanbul Tiyatro Festivali'nin programı açıklandı.  Heyecan verici bir program! Kıpır kıpır, genç, alternatif arayışlar, sorgulamalar...  Aslan arkadaşım festival direktörü Dikmen Gürün!

Yaşasın İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı!

(Hayır hayır,  bunları da  yazmanın sırası değil şimdi...)

İçimizdeki Şiddet...

Tam gazetenin önündeydim. Ana caddede değil, dar sokakta. Ancak tek arabanın geçebildiği dar sokakta... Gazeteye girmek için karşı kaldırıma geçmem gerek... Tek sıra otomobil zinciri zaten gıdım gıdım ilerliyor... Tam karşıya geçerken...  Taksi hızla üzerime geldi. Sürücüsü  "Taliban sakallı" yaşlı bir adam. Üzerime üzerime  sürüyor;  bakışından ve ağzını oynatmasından  okkalı bir küfür salladığını çıkartıyorum. Karşıdan karşıya geçmeme mi sinirleniyor, kadın olduğuma mı, yoksa başımın açık olduğuna mı, anlamış değilim!  Yüreğim ağzıma gelmiş, ama aynı zamanda tepem atmış durumdayım!

O an  dar sokağın ortasında, tam ortasında duruverdim. Taksi de durmuş, mecburiyetten!   Ellerim belimde, ayaklarımı asfaltta kenetlenmiş avaz avaz haykırıyorum:  Hadi gel ez beni! Ezsene! Daha ne duruyorsun!  Hadi çiğne geç!

İlhan Ağabey sesleniyor...

"Unutmuştum onu.

Dün mutfağın penceresinden baktığımda gördüm; Japon gülü çiçek açmış.

Duvarın dibinde, arsız sarmaşığın nefti kuytuluğunda, mavi çamın dibinde, incecik yapraksız dallarında, tanımsız güzelliğiyle bana gülümsüyordu Japon gülü.

Bir kuş pencerenin pervazına kondu, bir kibritin alevi parladı, bir bulutun gölgesi yere vurdu. O an anımsadım. Annemin bahçesinden onu iki yıl önce alıp getirmiştik. Kar, kış, fırtına, don, yaz, güz, sıcak, kurak demeden yeni toprağına tutunmuştu.

Bugün  Dünya Şiir Günü: Şiirsiz kalmayın!

Ne zamandır, başucumda iki kitap... İçim çok acıdığında, ülkemle ilgili endişelerim arttığında, tünelin ucunda hiçbir ışık göremediğimde  sarılıyorum bu iki kitaba. Biri Ataol Behramoğlu'nun "Beyaz, İpek Gibi Yağdı Kar" ; öteki  Cevat Çapan'ın "Şiir Çevir Denize At" ... İkisi de Cumhuriyet Kitapları'ndan kısa bir süre önce çıktı.   

Ataol Behramoğlu'nun 50 yıllık şiir yazma serüveninden  seçilmiş 100 şiiri bir araya getiren "Beyaz İpek Gibi Yağdı Kar"ın sayfaları arasında dolaşırken, sanki kendi bireysel tarihime de kuşbakışı bakıyor gibiydim... Arka fonda hep bu ülke vardı... Farklı dönemlerden, farklı duyarlıklardan, farklı birikimlerden  damıtılmış  dizelerin  ortak yanı ise her daim genç, her daim aşık, her daim direnişte olmalarıydı!

Feminizm ahlaksızlık değildir!

Aklım almıyor!  Sanki  bir düğmeye basıldı ve  dört bir yandan, her yandan aşağıdan yukarıdan, sağdan soldan, bilinen ve bilinmeyen her bir yandan  kadınlara karşı saldırıya geçildi!

Hani,  yeni bir şey değil, hep böyleydi diyeceğim ama  Dünya Emekçi Kadınlar Gününde Başbakanın birbiri ardından patlattığı inciler bu saldırılarla birleşince  sistematik bir dayatmacılığa, baskıya, şiddete dönüşür oldu.

AKP iktidarıyla  kadınlara karşı ayırımcılık bin kat artmıştır.  Hızla baskıcı ve totaliter bir tavra yönelmiştir. Başbakan'ın bir zamanlar sözünü ettiği "toplumsal mütabakat" çoktan bir yana atıldı,  saflar güç gösterisine, "çoğunluk bende" yarışına girdi ki, bundan tehlikeli bir şey olamaz!

Ayırımcılıktan öte...

Sevgili Okurlar,  Mart ayının bu ilk Pazar günü, siz bu yazıyı okuduğunuzda Nilgün Cerrahoğlu'yla  birlikte,  Almanya'da,  Münih ve Ulm'da   kadın sorunları üzerine konuşmuş ve konuşuyor olacağız.  Malum önümüz 8 Mart, Dünya Kadınlar günü... Önümüzdeki günlerde  kadın ve kadına ilişkin sorunlar üzerine bol bol yazılacak, çizilecek, tartışılacak... Yetkililer bir kez daha,   tutulmayacak sözler verecekler  kadınlara ... Sonra...

Sonra, eski tas eski hamam demeyeceğim...Çünkü kadınlar var oldukça,   kendilerine karşı uygulanan ayırımcılığa karşı mücadeleyi sürdürecekler.  Bugüne dek olduğu gibi sürdürecekler...

"Duygu Asena Ödülü"nün kaldırılmasını kınıyorum!

Kadın Hakları İnsan Haklarıdır!

Ayıptır! Bir süredir  korkunç bir ayıp, bu kez  PEN Derneği aracılığıyla işlenmekte!  

Bu sayfalarda Özge Keskin'in haberinden  okumuşsunuzdur: Uluslararası   PEN  Türkiye  Merkezi  "Duygu Asena Ödülü"nü kaldırdı. Anımsayacaksınız,  30  Temmuz  2006'da, en verimli çağında yitirdiğimiz  yazar ve kadın hakları savunucusu  Duygu Asena'nın adına  konan ödülün ilkine  "Latife Hanım" adlı kitabıyla İpek Çalışlar  değer görülmüştü. Bence çok değerli jüri üyelerinin, muhteşem bir seçimiydi. Üyesi olduğum PEN'le  gurur duymama neden olan bir olaydı bu ödül ve bu seçim.

Savaştayız...

Başlığı böyle yazınca insan tuhaf oluyor değil mi...

Okuduğunuz binlerce başlık, binlerce haber, yazı, dinlediğiniz onca ayrıntılı açıklama, evinizden içeri, yemek sofranızdan içeri, kulağınızdan, yüreğinizden içeri sokulan onca sözcük, onca tanımlama aynı etkiyi yapmıyor...

"Harekat" sözcüğü, "Operasyon" sözcüğü, bir ülkenin topyekün savaşa girdiğini bence tam olarak açıklamıyor... Harekatın adı "Barış harekatı" olsa bile...

Örtünün örttükleri...

Demirel'in "fevkalade üzgün"  ve  de "ıztırap içinde" olduğu günlerle, Başbakan'ın  "Bir takım medyaya" kin, öfke, şiddet ve  tehdit savurduğu günler üst üste örtüştü!

Bu örtüşmeden benim payıma kahkahalar düştü...   Bugüne gelinceye dek Demirel'in dini referansları kendi politikalarına nasıl alet ettiğini hatırladıkça  "Günaydııııın" ya da "sabah şerifler hayır ola" diye avaz avaz haykırmak  geldi içimden.

Leyla Gencer Heykeli Maçka'ya...

Kadınları örtmenin kapatmanın "özgürlük" diye sunulduğu bir süreçte yaşıyoruz. Bu örtmeyi kapatmayı meşrulaştırıp, yaygınlaştırmayı, giderek dayatmayı hedef edinmişlerin  egemenliğinde bir süreç... Kimi "aydınlar" da buna "demokrasi" diyorlar...

Ülkemizde bir yandan bunlar olurken, bir yandan da kültür sanat ve bilim adına, çağdaş ve evrensel değerler adına, insanı "İnsan" yapan değerler adına, yaratıcılık adına, didinip çalışanlar var. İçinde yaşadığımız bu ortamda "ölmemek" için, bunalmamak için, mücadeleyi sürdürebilmek için bu çabalara, emeklere sığınıp, bunları sizlerle paylaşmaya çalışıyorum. İşte bunlardan biri daha:

Hey Millet: Türban Kadın Sorunudur!

İnanılır gibi değil!  Türban konusundaki tartışmaları izledikçe, hele hele erkeklerin bu konuda ahkam kesişlerini izledikçe çıldırmamak işten değil!

AKP ve MHP'nin  "türban"ı getirdiği yer, benim görüşüme göre  ne dinidir, ne de dini vecibeleri yerine getirmekle,  bireysel  inanç özgürlüğüyle ilgilidir.  Hele hele üniversite çağındaki kızların  okuma, eğitim hakkıyla; kadınların eşitlik, bağımsızlık, özgürlük  yolundaki adımlarıyla hiç ama hiç ilgisi yoktur!

Başı açık olmak ahlaksızlık derlerse şaşmayın!

Bu ülkede sanki  başka hiç ama hiçbir sorun yokmuş gibi...

İnsanlarımız her an ölümle burun buruna yaşamıyorlarmış gibi... Yaşamak, rastlantısal değilmiş gibi...

İnsanlarımız silahlı çatışmalarda ölmüyor, öldürmüyormuş gibi...  Kardeş kardeşi vurmuyormuş gibi...  Analar,  acaba dağdaki çocuğumun mu, yoksa askerdeki çocuğumun mu ölüm haberini alacağım diye,  her gün yeniden yeniden, yenibaştan ölmüyormuş gibi...

Dostlar Tiyatrosu'ndan : "Sivas '93..."

Ortaçağda değil, yüzyıl önce değil, Cumhuriyet Türkiye'si öncesinde değil... Bundan on beş yıl önceydi. Sivas'taydı. 2 Temmuz 1993'deydi... Cehaletin eyleme geçtiği gün ve geceydi... İnsanı, insanlığı, insanı insan yapan değerleri, ama aynı zamanda Laik Cumhuriyeti, hukuk ilkelerini, çağdaşlığın tüm değer yargılarını yok sayan bir zihniyetin 37 insanımızı katlettiği, öldürdüğü, yaktığı gün ve gece... Vicdanın yok edildiği, insanlığın utanç ve vahşet günü ve gecesi...

Bu şiddetin neresindesiniz?

Geçen Pazar, "ölümün sırayı şaşırmadığı, çocukların  gençlerin ölmediği bir yeni yıl" dileyerek  bitirmiştim yazımı...  Geçen yılın son günleriydi... İçimden bir ses  bitsin artık şu uğursuz 2007 diye haykırıp duruyordu. Sanki yıl değişince, bütün bir yıla egemen olan şiddet  sarmalı da ortadan kalkacaktı!

Ne büyük yanılgı.  Yeni yılın  ilk günleriyle birlikte  yeniden kana, şiddete bulandık! Hem de şiddetten en uzak kalınması gereken Diyarbakır'da!  Ölüm yine sırayı şaşırdı! Terör önce öğrencileri vurdu!